Εξοντωτικές ανακρίσεις αθλητών, μπλόκο σε διαιτητές και γεωπολιτικά καψόνια συνθέτουν το σκηνικό της αμερικανικής διοργάνωσης. Η κυβέρνηση Τραμπ επιβάλλει σκληρούς περιορισμούς και εξονυχιστικούς ελέγχους, προκαλώντας διεθνή κατακραυγή.
Του Ανδρέα Απόστρατου
Την περασμένη Πέμπτη είχαμε την επίσημη έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026, με την αναμέτρηση της πρεμιέρας ανάμεσα στο Μεξικό και τη Νότια Αφρική. Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της εβδομάδας το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινής γνώμης έχει ήδη μετατοπιστεί μακριά από τις αγωνιστικές γραμμές των γηπέδων. Η κορυφαία ποδοσφαιρική διοργάνωση του πλανήτη, η οποία συνδιοργανώνεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Μεξικό και τον Καναδά, εξελίσσεται σε ένα πρωτοφανές διπλωματικό πεδίο μάχης. Στο επίκεντρο της έντονης κριτικής βρίσκεται η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία κατηγορείται ανοιχτά ότι εργαλειοποιεί το αθλητικό γεγονός, επιβάλλοντας σκληρές πολιτικές σκοπιμότητες, εξοντωτικούς μεταναστευτικούς ελέγχους και περιορισμούς που πλήττουν ευθέως τις θεμελιώδεις ελευθερίες και το πνεύμα της παγκόσμιας συναδέλφωσης.
Η απαρέγκλιτη εφαρμογή της αυστηρής μεταναστευτικής ατζέντας της Ουάσινγκτον έχει προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις, με τα θύματα αυτής της πολιτικής να αυξάνονται καθημερινά. Ανάμεσά τους βρίσκονται απλοί φίλαθλοι, κορυφαίοι αθλητές, αλλά και επίσημα μέλη της διαιτητικής κοινότητας. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση χιλιάδων Σκοτσέζων οπαδών, οι οποίοι είδαν αιφνιδιαστικά τις ταξιδιωτικές τους άδειες να ακυρώνονται χωρίς επαρκείς εξηγήσεις, προκαλώντας κύμα οργής. Την ίδια στιγμή, ο κορυφαίος σκόρερ στην ιστορία της εθνικής ομάδας του Ιράκ, Αϊμέν Χουσεΐν, υπέστη μια εξουθενωτική και ταπεινωτική μεταχείριση κατά την άφιξή του στο Διεθνές Αεροδρόμιο O’Hare του Σικάγο, όπου κρατήθηκε και ανακρίθηκε επί επτά ολόκληρες ώρες, με τις αμερικανικές Αρχές να προχωρούν ακόμη και σε εξονυχιστικό έλεγχο. Ακόμη χειρότερη ήταν η μοίρα του φωτογράφου της ιρακινής αποστολής, Ταλάλ Σαλάχ, ο οποίος, αφού κρατήθηκε για περισσότερες από δέκα ώρες, είδε τελικά την είσοδό του στη χώρα να απαγορεύεται οριστικά.
Το πλέον εξοργιστικό περιστατικό πολιτικής παρέμβασης σημειώθηκε με τον Σομαλό διαιτητή Ομάρ Αρτάν, ο οποίος είχε επιλεγεί επίσημα από τη FIFA για να διευθύνει αναμετρήσεις του Μουντιάλ, αποτελώντας τον πρώτο εκπρόσωπο της χώρας του σε τελική φάση Παγκοσμίου Κυπέλλου. Κατά την άφιξή του στο Μαϊάμι, οι αμερικανικές Αρχές τού απαγόρευσαν την είσοδο, εφαρμόζοντας τυφλά τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς που έχει εισαγάγει η κυβέρνηση Τραμπ για τη Σομαλία. Η FIFA δήλωσε αδυναμία να παρέμβει, τονίζοντας ότι η έκδοση βίζας παραμένει αποκλειστική δικαιοδοσία της διοργανώτριας χώρας. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε παγκόσμιο κύμα συμπαράστασης, με τον Αρτάν να επιστρέφει στην πατρίδα του ως ήρωας, όπου 70.000 Σομαλοί κατέκλυσαν στάδιο για να τον αποθεώσουν με τιμές αρχηγού κράτους, μετατρέποντας τον αποκλεισμό του σε σύμβολο αξιοπρέπειας απέναντι στην αμερικανική αυθαιρεσία.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει εξαπολύσει ένα ιδιότυπο πολιτικό «καψόνι» εναντίον της εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου του Ιράν. Οι αμερικανικές Αρχές επέβαλαν έναν πρωτοφανή περιορισμό, επιτρέποντας στους Ιρανούς ποδοσφαιριστές να εισέρχονται στο έδαφος των ΗΠΑ αποκλειστικά και μόνο για τη διεξαγωγή των αγώνων τους, υποχρεώνοντάς τους να αποχωρούν αμέσως μετά τη λήξη κάθε αγώνα στον οποίο συμμετέχουν. Αυτό ανάγκασε την αποστολή να μεταφέρει τη μόνιμη βάση της στην Τιχουάνα του Μεξικού, μια πόλη που συνορεύει με την Καλιφόρνια, και να ταξιδεύει στο Λος Άντζελες και το Σιάτλ με ναυλωμένες πτήσεις μόλις ένα εικοσιτετράωρο πριν από τις αναμετρήσεις με τη Νέα Ζηλανδία, το Βέλγιο και την Αίγυπτο. Η Τεχεράνη καταγγέλλει τη συγκεκριμένη μεταχείριση, καθώς και την άρνηση χορήγησης βίζας σε μεγάλο μέρος του τεχνικού και διοικητικού επιτελείου, ως ωμή και μεροληπτική πολιτική παρέμβαση σε μία διεθνή αθλητική διοργάνωση, η οποία δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην προετοιμασία της ομάδας.
Η ένταση μεταφέρεται πλέον και εντός των αγωνιστικών χώρων. Ο Υπουργός Αθλητισμού του Ιράν προειδοποίησε επίσημα τους διοργανωτές ότι, εάν στις κερκίδες εμφανιστούν πολιτικά σύμβολα ή σημαίες προγενέστερες της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979, οι υπεύθυνοι της ομάδας έχουν ρητή εντολή να διακόψουν άμεσα τους αγώνες. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω, καθώς καταγγέλλεται η μαζική ακύρωση εισιτηρίων που είχαν νόμιμα εξασφαλίσει Ιρανοί φίλαθλοι, ενώ η πρώτη προπόνηση της ομάδας διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών και χωρίς πρόσβαση για τα μέσα ενημέρωσης, υπό την ασφυκτική παρουσία βαριά οπλισμένων μελών της Εθνοφρουράς.
Ο πρόεδρος της FIFA, Τζιάνι Ινφαντίνο, βρέθηκε σε εξαιρετικά δεινή θέση, όταν κλήθηκε να απαντήσει σε ερώτηση δημοσιογράφου για τις πρακτικές αυτές, τόσο για την κατάσταση με το Ιράν όσο και για το θέμα της βίζας, αλλά και για την υπόθεση που εκτυλίχθηκε με τον Σομαλό διαιτητή. Αρκέστηκε σε μια γενικόλογη δήλωση περί «πραγμάτων που μας κρύβουν οι διοργανωτές», αποδεικνύοντας την αδυναμία της Διεθνούς Ομοσπονδίας να προστατεύσει το ίδιο το προϊόν της. Οι επικριτές της κυβέρνησης σημειώνουν ότι η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει το δικό του δόγμα μετατρέπει το Μουντιάλ από μια γιορτή της δημοκρατίας και της ελευθερίας σε ένα αυταρχικό «Παγκόσμιο Κύπελλο MAGA», όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα θυσιάζονται στον βωμό των εσωτερικών πολιτικών σκοπιμοτήτων.
Μια απέραντη εμπορική μπίζνα και απάτη
«Απόψε είναι κρίμα, γίναν όλα μπίζνα και χρήμα», έγραφαν οι Locomondo το 2010 και είχαν δίκιο. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 εξελίσσεται σε μια διοργάνωση για ελίτ, καθώς το δυσβάσταχτο κόστος και οι ακραίες τιμές προκαλούν έντονη αγανάκτηση στους φιλάθλους παγκοσμίως.
Τα οικονομικά εμπόδια ξεκινούν από τη διαδικασία έκδοσης βίζας, με την κυβέρνηση Τραμπ να εφαρμόζει από τον Αύγουστο του 2025 την αμφιλεγόμενη πολιτική των «ομολόγων βίζας». Φίλαθλοι από χώρες όπως η Αλγερία, το Πράσινο Ακρωτήριο, η Ακτή Ελεφαντοστού, η Σενεγάλη και η Τυνησία υποχρεούνται να καταβάλουν εγγύηση έως και 15.000 δολαρίων, απλώς για να εξασφαλίσουν το δικαίωμα εισόδου στις ΗΠΑ.
Η οικονομική αφαίμαξη συνεχίζεται με τα εισιτήρια των αγώνων, τα οποία είναι απλησίαστα. Οι τιμές για τη φάση των ομίλων αγγίζουν τα 2.800 δολάρια, ενώ για τον μεγάλο τελικό στο Νιου Τζέρσεϊ η FIFA εκτόξευσε το κόστος από τα 8.680 δολάρια στα 10.990 και τελικά στο αστρονομικό ποσό των 32.970 δολαρίων. Αν συνυπολογιστούν τα έξοδα αεροπορικών μεταφορών και διαμονής μεταξύ των τριών συνδιοργανωτριών χωρών, το ταξίδι μετατρέπεται σε άπιαστο όνειρο.
Ακόμη και εντός των σταδίων, οι τιμές προκαλούν σοκ. Μια απλή μπίρα κοστίζει 18 δολάρια, ενώ ένα μικρό μπουκάλι νερό τιμάται στα 6 δολάρια. Οι θεατές ουσιαστικά εξαναγκάζονται σε αυτές τις αγορές, αφού δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές. Μάλιστα, το κόστος στάθμευσης φτάνει κατά μέσο όρο τα 150 δολάρια.
Οι φίλαθλοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καταγγέλλουν ότι η ψυχή του ποδοσφαίρου έχει ξεπουληθεί, μετατρέποντας τη διοργάνωση σε μια απέραντη εμπορική μπίζνα και απάτη.
